Gemau Olympaidd yn Ne Tyrol ac ardal hanesyddol o Tirol - Cortina–Milan 2026

O 6 i 22 Chwefror 2026, cynhelir Gemau Olympaidd y Gaeaf mewn sawl rhan o Tirol hanesyddol. Mae pedwar canolfan wedi’u lleoli yn y Tirol hanesyddol:

• Cortina d’Ampezzo (cyrlio, bobsle, llithren eira, sgerbwd, sgïo alpaidd)

• Antholz – De Tyrol (biathlon)

• Predazzo – Welschtirol (cyfuniad Nordig, naid sgïo)

• Tesaro – Welschtirol (cyfuniad Nordig, sgïo trawswlad)

Dim ond Milan, Livigno a Bormio sydd wedi’u lleoli y tu allan i ffiniau hanesyddol Tirol.

Fodd bynnag, nid yw adroddiadau cyhoeddus, rhyngwladol na lleol yn datgelu fawr ddim - os o gwbl - am nodweddion diwylliannol, gwleidyddol neu hanesyddol y rhanbarth. Ar draws holl diriogaeth Tirol hanesyddol, mae’r Almaeneg, Ladin, ac i raddau cyfyngedig yr Eidaleg, yn dal i gael eu siarad. Mae pob cyfathrebiad swyddogol yn cael ei gynnal yn gyfan gwbl trwy gyfrwng yr Eidaleg; doedd enwau Almaeneg a gydnabyddir yn swyddogol, megis Antholz (yn hytrach nag Anterselva), ddim yn ymddangos ar un porth swyddogol tan ychydig ddyddiau yn ôl.

Mae’r Schützenbund (prif sefydliad ICEC De Tyrol) wedi ceisio tynnu sylw at y cwynion hyn ac wedi llwyddo, yn wir, i sicrhau bod yr enw Almaeneg swyddogol “Antholz” yn ymddangos ochr yn ochr â’r enw Eidaleg “Anterselva” (enw a ddyfeisiwyd gan y ffasgwyr) mewn sianeli swyddogol ychydig ddyddiau yn ôl. Am wythnosau, mae sawl sefydliad wedi galw am hedfan baneri Ladin ledled y rhanbarth lle siaredir y Ladin rhwng 6 a 22 Chwefror, er mwyn gwneud yn glir i ymwelwyr rhyngwladol nad yw’r rhan hon o’r wlad yn Eidalaidd yn unig.

Yn Ne Tirol, mae pobl hefyd yn ceisio defnyddio baneri Tirolaidd i sefyll yn gadarn yn erbyn yr Eidaleiddio gormesol yn yr ardal yn enw chwaraeon. Mae Cymdeithas Reifflwyr De Tirol yn tynnu sylw at y ffaith bod enwau Almaeneg a Ladin gwreiddiol rhanbarth yr Alpau wedi’u dogfennu’n dda yn hanesyddol, yn enwedig mewn gwledydd Saesneg eu hiaith. Roedd arloeswyr twristiaeth Alpaidd yn y 19eg ganrif - yn enwedig mynyddwyr a llenorion Prydeinig oedd yn teithio yn yr ardal - yn defnyddio’r enwau lleoedd a mynyddoedd a oedd yn gyffredin ar y pryd yn naturiol. Nid oedd yr enwau artiffisial a gyflwynwyd yn ddiweddarach gan Ettore Tolomei yn cael eu defnyddio bryd hynny. Mae Schützenbund De Tirol yn galw ar y rhai sy’n gyfrifol yn olympics.com i ddefnyddio enwau lleoedd sydd wedi’u sefydlu’n hanesyddol yn gywir ac yn gyfartal, i ddangos sensitifrwydd ieithyddol tuag at leiafrifoedd, ac yn benodol i ymatal rhag adroddiadau ideolegol rhagfarnllyd yn yr Almaeneg ac yn Saesneg. Rhaid i’r Gemau Olympaidd beidio â dod yn lwyfan ar gyfer cam-liwio hanes cenedlaethol.

Andreas Kostner - ICEC Sud Tirol